Beijing – Het Mausoleum van Mao Zedong

Soms kom je op plaatsen waarvan je een hele tijd later denkt: dat was een vreemde gewaarwording. Dit had ik met het Mausoleum van Mao Zedong in de Chinese hoofdstad Beijing.

Afgelopen week rommelde ik door onze boekenkast. Op de plank onder de reisgidsen staan de boeken met geschiedenissen en achtergrond informatie over landen die we hebben bezocht. Ik vind het mooi om wat meer te weten over een ander land en de cultuur.

Het bewind van Mao Zedong

Mijn oog viel op het boek Mao’s Massamoord – De geschiedenis van China’s grootste drama: 1958 – 1962. Een dikke pil. Het boek telt 492 bladzijden. Ik heb het eerder al helemaal gelezen en ik viel van de ene verbazing in de andere. Het boek, geschreven door Frank Dikotter, gaat in op de situatie in China tijdens ‘De Grote Sprong Voorwaarts”. Onder leiding van Mao Zedong wilde China tussen 1958 en 1962 een poging doen om aan te haken bij de wereldmachten en de kracht van het communisme tonen. Op de manier waarop men dit wilde bereiken, was gekkenwerk. Geen enkel plan was te gek en alles en iedereen moest wijken voor dat ene grote doel: China moest een supermacht worden.

Mao Zedong leidde China op dictatoriale wijze. Geweld en terreur werd ingezet om de politieke doelen te verwezenlijken. Aanvankelijk leek het plan dankzij de sterke propaganda een succes, maar lokale bestuurders manipuleerden de boekhouding om zo goed mogelijke productiecijfers in de landbouw en staalindustrie te kunnen laten zien. In werkelijkheid was het plan 1 grote mislukking, met 45 miljoen doden tot gevolg (volgens het boek) dankzij de onderdrukking en door de enorme hongersnood die uitbrak als gevolg van onder andere de mislukte gecollectiviseerde landbouw.

Toen Mao in 1976 overleed, werd zijn lichaam (tegen zijn wil in) gebalsemd. Men vond dat zijn lichaam bewaard moest worden gebleven voor het nageslacht. Er werd een mausoleum voor hem gebouwd op het Tiananmenplein (Plein van de Hemelse Vrede), recht tegenover de Poort van de Hemelse Vrede dat toegang biedt tot de Verboden Stad. Naar deze plek gingen mijn gedachten terug toen ik het boek Mao’s Massamoord afgelopen week in handen had.

Op bezoek bij Mao Zedong

September 2013, we waren in Beijing en liepen over het Tiananmenplein. Uiteraard wilden verboden stad zien. maar we waren ook nieuwsgierig naar de plek aan de andere kant van het plein: het Mausoleum van Mao Zedong.

China Beijing - Mausoleum Mao Zedong
We sloten aan in een lange rij. De dagrugzak hadden we al weggebracht naar de bagageopslag, je mag namelijk niets meenemen naar binnen. Lang duurde het wachten niet. Met het om je heen kijken naar de Chinezen is de tijd zo voorbij. De mensen worden in snel tempo door het mausoleum gejaagd. Je mag binnen namelijk niet stilstaan. Iedereen wordt gemaand om door te lopen. Voor we het wisten, stonden we ook alweer buiten.

Toen kwam de vraag: wat hadden we nu eigenlijk gezien? Was het de echte Mao Zedong in de kist? Was het inderdaad zijn gebalsemde lichaam of een wassen beeld? Het maken van foto’s is niet toegestaan, er zit een aantal meter tussen de rij bezoekers en de kist en stilstaan (om goed te kunnen kijken) is verboden. Echt of nep? In China weet je het nooit.

China Beijing Mao Body

Een officiële foto van de gebalsemde Mao. Bron: aleafonthewindblog.com

Het bezoek aan het mausoleum van Mao Zedong staat zonder twijfel hoog op het lijstje van meest opmerkelijke dingen die we hebben gezien tijdens onze reizen. Het gaat dan niet om het mausoleum zelf, het blok beton straalt weinig uit. Het kijken naar een gebalsemd lichaam is een vreemd idee, maar wat ons verbaasde was de eerbied die men heeft voor de oud leider. Het maakt niet uit wanneer je bij het Mausoleum bent, het is er altijd druk. De uitgang spuwt een onophoudelijke stroom mensen uit. Duizenden per dag, honderdduizenden per jaar.

Van onze kant was het bezoek aan het Mausoleum (misschien wel smakeloze) nieuwsgierigheid. Voor veel Chinezen betekent het echt iets. Mensen raken geëmotioneerd, maken een buiging bij de kist met daarin het lichaam van Mao. Zij zien het als het bewijzen van hun laatste eer aan een groot man. Voor ons is dit lastig te rijmen met de misstanden die onder zijn regime hebben plaatsgevonden. Hongersnood, gedwongen volksverhuizingen en massamoord, daarmee maak je jezelf niet geliefd zou je zeggen. Desondanks houdt de Communistische Partij vast aan de heldenstatus van Mao. Waarom? China wil niet dezelfde ‘fout’ maken als de Sovjet-Unie. De fout die zij hebben gemaakt volgens China, is dat ze zijn gaan twijfelen aan de historische rol van hun Vader des Vaderlands: Joseph Stalin. Vanaf het moment dat Stalin van zijn voetstuk werd gestoten, was het gedaan met de eenheid van de Sovjet-Unie. De Communistische Partij van China zal daarom nooit accepteren dat de heldenstatus van Mao in twijfel zal worden getrokken.

 Wat je moet weten over het mausoleum:

Toegang tot het mausoleum is gratis. Openingstijden zijn van maandag tot en met zondag van 8.00 tot 12.00 uur. Het mausoleum kan gesloten zijn op feestdagen of als Mao weg is voor onderhoud. Je mag niets meenemen naar binnen! De controle bij binnenkomst lijkt op die van het vliegveld.

De kluisjes waar je je tas en/of anders spullen kunt laten, bevindt zich aan de oostkant van het Mausoleum (kost een paar yuan). Vergeet je paspoort niet! Zorg dat je deze bij je draagt (en dus niet in het kluisje legt).

Lees meer over Beijing in ons reisverslag van onze reis door China.

Leave a Comment